|
SCHMID Bernhard (1872-1947), historyk architektury i sztuki, restaurator i konserwator zamku malborskiego. Ur. się 26 IX w Baren-Bergu (dziś. Niedźwiedzianka pod Kołobrzegiem) jako syn oficera pruskiego i Anny z domu von der Oelsnitz. Uczęszczał do gimnazjum w Kołobrzegu i tam otrzymał świadectwo dojrzałości. Wczesne zainteresowania krzyżacką architekturą rozbudził w nim brat Conrada Steinbrechta, nauczyciel gimnazjalny. Pod kierunkiem C. Schafera kontynuował naukę w berlińskiej Wyższej Szkole Technicznej. Pierwszą pracę jako rządowy kierownik budowy objął w Koblencji. W 1896 zdał 2 egzaminy państwowe, i w 1897 roku został w Malborku asystentem tajnego radcy budowlanego C. Steinbrechta. Na młodym Schmidzie spektakularne prace rekonstrukcyjne w Malborku wywarły wielkie wrażenie; odtąd związał się ze służbami konserwatorskimi Prus i został bliskim współpracownikiem Steinbrechta. Od l stycznia 1903 roku do 30 czerwca 1941 roku pełnił funkcję konserwatora zabytków prowincji Prusy Zachodnie.
W latach 1903 - 1925 kierował równocześnie państwowym urzędem bu-dowlanym z siedzibą w Malborku. Po przejściu Steinbrechta na emeryturę w 1922 roku Schmid był od l lipca tegoż roku do 25 stycznia roku 1945 kierownikiem prac rekonstrukcyjnych i konserwatorskich na zamku malborskim. Inwentaryzował i dokumentował zabytki sztuki w Prusach, publikując w Die Denkmalpfiege in der Provinz Westpreussen (D. 1904-20 Bd. 1-16: 1901-19) i w monumentalnym dziele Die Bau- und Kunstdenkmaler... (w tomach z 1906, 1909, 1912, 1913, 1919). W swym malborskim ga-binecie od 1903 gromadził cenne archiwum dokumentacji zabytków. W 1922 roku pod jego nadzorem ukończono rekonstrukcję kaplicy św. Katarzyny na Zamku Średnim w obrębie Pałacu Wielkich Mistrzów, w 1926 roku rekonstrukcję unikatowego w skali europejskiej, średniowiecznego systemu fortyfikacyjnego z I połowy XV wieku - tzw. wału Plauena, a w 1931 roku Bramy Nowej, znajdującej się w obrębie tej fortyfikacji.
W 1928 roku rozpoczął prace konserwatorskie w Letnim Refektarzu Pałacu, pracami rekonstrukcyjnymi i konserwatorskimi objął mury zewnętrzne i wewnętrzne systemu obronnego oraz nadbrzeżne mury zachodnie, a pracami ciesielsko-dekarskimi wielkie połacie dachów zamkowych. W 1924 roku Uniwersytet Królewiecki nadał mu honorowy tytuł prof. sztuki zakonu krzyżackiego. Schmid jako kierownik prac restauratorskich na zamku różnił się metodami od swego poprzednika. Choć uznawał zapoczątkowaną przez Ferdynanda v. Quasta w połowie XIX wieku a kontynuowaną przez Conrada Steinbrechta kompleksową metodę badawczą przy analizowaniu i restauracji murów zamku malborskiego, to jednak starał się kierować obiektywizmem świadectwa historycznego, zgłębiał podstawy technik stosowanych przez średniowiecznych budowniczych w rzeźbie, malarstwie, rzemiosłach artystycznych. Przez współczesnych uważany był za autorytet i znawcę sztuki średniowiecznej i zamków krzyżackich.
Był autorem cenionych i dziś monografii Malborka i przewodników dla miłośników architektury krzyżackiej, jak Fiihrer durch das Schloss Marienburg in Preussen (II wyd. Berlin 1928, III wyd. 1934) i Die Marienburg (Berlin 1936). Odbudowany za jego czasów zamek malborski wraz z Przedzamczem stał się znaną atrakcją turystyczną. W okresie rządów nazistowskich konsekwentnie przeciwstawiał się budowie wielkiego amfiteatru po wschodniej stronie zamku. W maju 1940 roku był obecny podczas prezentacji zrabowanych z Wawelu chorągwi - kopii "banderii Prutenorum". W następnym roku rozpoczął zabezpieczanie zamku i jego zbiorów przed bombardowaniami. Nadzorował demontaż witraży, wykonanie odlewów kolosalnej figury Madonny z Dzieciątkiem ze wschodniej ściany kościoła zamkowego, zabezpieczanie rzeźb portali kaplicy św. Anny i Złotej Bramy. 25 stycznia 1945 roku wyjechał z Malborka wraz z żoną. Zmarł 11 lutego 1947 w Husum. Pozostawił bogatą spuściznę naukową, liczącą około 150 prac, poświęconych głównie zabytkom z terenów dawnego państwa krzyżackiego w Prusach. |